Pierwsze kroki po śmierci bliskiej osoby
Śmierć bliskiej osoby to moment trudny emocjonalnie, a do tego pojawia się szereg koniecznych do załatwienia formalności. Co zrobić najpierw?
Ważne: masz 6 miesięcy
Od dnia, w którym dowiedziałeś się o powołaniu do spadku (najczęściej od dnia śmierci) masz 6 miesięcy na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Brak działania = automatyczne przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Ustal krąg spadkobierców
Kto dziedziczy? Czy jest testament? Jeśli tak — kto jest w nim wymieniony?
Decyzja: przyjąć czy odrzucić
Jeśli spadek jest zadłużony — rozważ odrzucenie. Masz 6 miesięcy na decyzję.
Sąd lub notariusz
Potwierdź prawo do dziedziczenia u notariusza (szybciej) lub w sądzie.
Przepisz nieruchomość
Złóż wniosek o wpis własności/współwłasności do Księgi Wieczystej.
Sąd czy notariusz?
To najpopularniejsze pytanie spadkobierców. Odpowiedź zależy od Twojej sytuacji rodzinnej.
| Cechy | Notariusz | Sąd |
|---|---|---|
| Czas | 1–2 tygodnie | 3–12 miesięcy |
| Koszt | ~400–600 zł (taksa notarialna) | ~50–100 zł (opłata sądowa) |
| Warunek | Wszyscy spadkobiercy się są zgodni | Nie ma wymogu zgody |
| Testament | Musi być ważny i bezsporny | Sąd rozstrzyga spory |
| Wynik | Akt Poświadczenia Dziedziczenia | Postanowienie Sądu |
Wybierz Notariusza, gdy:
Wszyscy znani spadkobiercy żyją, są dostępni i gotowi stawić się osobiście. Nikt nie podważa testamentu.
Wybierz Sąd, gdy:
Nie ma kontaktu z częścią spadkobierców, jest spór o majątek, lub jeden ze spadkobierców odmawia współpracy.
Jakie dokumenty są potrzebne?
Poniżej checklista potrzebnych dokumentów. Notariusz i sąd mogą wymagać również innych, dodatkowych dokumentów, w zależności od sytuacji.
Dokumenty osobiste
- Odpis skrócony aktu zgonu
- Dokumenty tożsamości spadkobierców
- Odpisy aktów urodzenia (pokrewieństwo)
- Odpis aktu małżeństwa (jeśli dotyczy)
- Testament (oryginał, jeśli istnieje)
Dla nieruchomości
- Numer Księgi Wieczystej
- Akt własności / umowa kupna
- Zaśw. o niezaleganiu z podatkiem
- Wypis z rejestru gruntów (działki)
- Zaśw. o braku zameldowania
Dział spadku — co to i kiedy konieczny?
Po uzyskaniu potwierdzenia dziedziczenia wiesz kto i ile dziedziczy — ale nieruchomość nadal należy do wszystkich wspólnie. Dział spadku to drugi, osobny krok: fizyczny podział majątku.
Możesz sprzedać udział BEZ działu spadku
Jeśli jeden ze współwłaścicieli chce sprzedać swój udział — nie musi czekać na dział spadku. Art. 198 KC daje Ci prawo sprzedaży udziału bez zgody pozostałych. My kupujemy właśnie takie udziały, odciążając Cię od problemów z kłopotliwą nieruchomością lub spadkiem.
Odrzucenie spadku
Jeśli odziedziczony majątek jest mniejszy niż długi — odrzucenie spadku chroni Cię przed odpowiedzialnością za zobowiązania.
Termin na oświadczenie
Lub Notariusz
też dziedziczą
Jeśli odrzucasz spadek, Twoje dzieci mogą go odziedziczyć po Tobie. Co do zasady odrzucenie w imieniu dziecka wymaga zgody sądu rodzinnego (art. 101 §3 KRO). Wyjątek od 2023 r.: gdy dziecko dziedziczy właśnie wskutek Twojego odrzucenia, wystarczy zgoda drugiego rodzica — bez potrzeby angażowania sądu.
Zachowek
Zachowek to minimalna część spadku, do której mają prawo dzieci, małżonek i rodzice spadkodawcy — nawet jeśli zostali pominięci w testamencie.
Ile wynosi zachowek?
-
1/2Wartości udziału ustawowego — dla dorosłych dzieci i małżonka.
-
2/3Wartości udziału ustawowego — dla dzieci małoletnich i trwale niezdolnych do pracy.