Dwa różne podatki — nie mylić
Najważniejsza informacja na start:
W sprawach spadkowych i nieruchomościowych istnieją dwa zupełnie osobne podatki, obowiązywane przez różne ustawy. Mylenie ich to najczęstszy błąd, który popełniają spadkobiercy.
Podatek od spadków i darowizn
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
- Dotyczy samego aktu dziedziczenia
- Obliczany od wartości majątku w chwili otwarcia spadku
- Przy zgłoszeniu SD-Z2 — rodzina jest zwolniona
- Termin: 6 miesięcy od nabycia
Podatek dochodowy PIT
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
- Dotyczy sprzedaży odziedziczonej nieruchomości
- Wynosi 19% od dochodu
- Powstaje tylko przy sprzedaży przed 5 laty
- Można uniknąć dzięki uldze mieszkaniowej
Podatek od spadku — grupy podatkowe
Wysokość podatku od spadku zależy od stopnia pokrewieństwa ze spadkodawcą. Im bliżej spokrewniony, tym niższy podatek — a dla najbliższej rodziny: całkowite zwolnienie.
| Grupa | Kto należy | Kwota wolna | Zwolnienie / Podatek |
|---|---|---|---|
| Grupa 0 | Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha | — | Pełne zwolnienie (po złożeniu SD-Z2) |
| Grupa I | Zięć, synowa, teść, teściowa | 36 120 zł | 3–7% powyżej kwoty wolnej |
| Grupa II | Zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów | 27 090 zł | 7–12% powyżej kwoty wolnej |
| Grupa III | Pozostałe osoby (w tym osoby niespokrewnione) | 5 733 zł | 12–20% powyżej kwoty wolnej |
Aby skorzystać ze zwolnienia w Grupie 0 (najbliższa rodzina), musisz zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2. Jeśli nie zgłosisz — zwolnienie przepada i zapłacisz podatek według stawki Grupy I.
Formularz SD-Z2 — kiedy i jak złożyć
Termin od nabycia spadku
Urząd miejsca zamieszkania spadkodawcy
Brak opłat dla grupy 0
Co wpisać w SD-Z2?
- Dane spadkobiercy (Ty) i spadkodawcy
- Stopień pokrewieństwa
- Data nabycia spadku (data śmierci lub data uprawomocnienia)
- Opis nabytego majątku z wyceną na dzień śmierci
- Numery ksiąg wieczystych nieruchomości
Reguła 5 lat przy sprzedaży
Jeśli sprzedasz odziedziczoną nieruchomość przed upływem 5 lat — zapłacisz podatek dochodowy. Ale jak liczyć ten termin? Tu jest pułapka, w którą wpadają tysiące ludzi.
Powszechny błąd:
Wielu spadkobierców liczy 5 lat od daty śmierci spadkodawcy — nie wiedząc, że termin podatkowy już dawno minął. To błąd. Od 2019 r. (art. 10 ust. 5 PDOFiZ): 5 lat liczy się od końca roku, w którym spadkodawca NABYŁ nieruchomość — nie od daty jego śmierci.
Jak prawidłowo liczyć?
1 Ustal rok, w którym spadkodawca nabył lub wybudował nieruchomość
2 Termin mija: 31 grudnia roku nabycia przez spadkodawcę + 5 lat
3 Przykład: mama kupiła mieszkanie w 2015 r., umarła w 2022 r. → termin minął 31 grudnia 2020 r. → możesz sprzedać od razu (podatek = 0)
4 Jeśli spadkodawca nabył nieruchomość w 2021 r. → termin mija 31 grudnia 2026 r.
Ulga mieszkaniowa — jak uniknąć podatku
Nawet jeśli sprzedajesz przed upływem 5 lat — możesz uniknąć podatku PIT dzięki uldze mieszkaniowej.
Zasada ulgi mieszkaniowej:
Jeśli cały dochód ze sprzedaży przeznaczysz na własne cele mieszkaniowe w ciągu 3 lat od końca roku podatkowego, w którym dokonałeś sprzedaży — podatek wyniesie 0 zł.